Bize yıllardır tekrar edilen bir öğüt var: “Kendine dön, içine dön, kendini bul.” Sosyal medyada, kişisel gelişim kitaplarında, podcast'lerde hep aynı çağrıyı duyuyoruz. Sanki insan, kendi içine dönüp de bir “öz”e ulaşabilirse huzura kavuşacakmış gibi. Ama ne gariptir, bu bitmek bilmeyen içe dönüş telkini çoğu zaman insanı, kendi karanlığında oyalanan, hatta orada çürüyen bir figüre dönüştürüyor.
Oysa hayat, yalnızca içimizde olup biten bir şey değil. Biz sandığımızdan daha az “birey”iz belki de; daha çok ilişkilerimizin, sokakta rastladığımız insanların, bize dokunan kelimelerin, harflerin toplamıyız. Ayağımızı yere sağlam bastıran şey, içimize bakmaktan çok dışarıyla kurduğumuz bağın niteliği.
Bu bağlamda Into the Wild filmi benim için çok temel bir anlatı. Christopher McCandless, yani “Alexander Supertramp”, sistemin yüklediği tüm etiketleri silkeleyerek yola çıkan bir genç. Parayı, diplomayı, ailesini, geçmişini ardında bırakıyor ve Alaska’nın vahşi doğasında tek başına bir yaşama doğru ilerliyor. İlk bakışta bu, tamamen içsel bir keşfin hikâyesi gibi görünüyor. Ama dikkatle izleyince fark ediliyor ki onun yolculuğu aslında dışarıya açılmanın, temas etmenin, hayata dokunmanın öyküsü.
Chris, yalnızca doğaya değil, yolda karşılaştığı insanlara da kendini açıyor. Yaşlı çiftçiler, hippiler, yalnız bir adam, çocuklar… Hepsi onun için birer durak değil; birer aynaya dönüşüyor. Kendini yalnızca kendine bakarak değil, başkalarının gözünde de tanımaya başlıyor. Ve en sonunda, ölümüne yakın bir anda, günlüğüne şu cümleyi yazıyor:
“Happiness only real when shared” – “Mutluluk yalnızca paylaşıldığında gerçektir.”
Bu cümle, modern zamanların içe dönüş saplantısına atılmış en sade ama en keskin tokatlardan biridir. Çünkü mutluluk içimizde değil; bir sofrayı paylaşırken, bir yabancıyla iletişim kurarken, gökyüzüne birlikte bakarken oluşur. Yani dışarıda. Yani ilişkide. Yani hayatta.
Virginia Woolf, Kendine Ait Bir Oda’da şöyle der:
"Kendini anlatabilmen için önce bir başkasına bakmalısın."
Kendi sesimizi bulmak için bile bir yankıya ihtiyacımız var. Yalnızca kendi içimizde dolandığımızda o yankı oluşmaz. Yankı için bir dağ gerekir, bir duvar, bir yüz… Bir başkası gerekir.
Belki de asıl mesele, içimize dönmekle dışarıya açılmak arasında bir denge kurmak değil; o yalancı iç huzurun peşine düşmektense, hayatın kendisine açık kalabilmektir. Kendimizi “bulmak” değil, hayatla birlikte değişmek, dönüşmek, çözülmek ve yeniden kurulmak… Çünkü insan tamamlanacak bir yapı değil; devinim hâlinde bir metin gibidir. Ve o metni en çok dışarıdan gelen sözcükler zenginleştirir.
Aslında en temel soruyu hiç sormadık: Neden bu kadar içimize dönmeye çalışıyoruz? Belki de dışarıyla bağ kurmak, içe dönmekten daha fazla cesaret istiyor. Çünkü dışarısı, bizim kontrolümüzde değil. Başkaları var orada. Tesadüfler var. Hayal kırıklığı, reddedilme, belirsizlik var. İçeri dönmek ise steril bir alan. Güvenli, sessiz, tanıdık. Ama aynı zamanda durağan ve yankısız. O yüzden belki de insanın asıl sorunu kaybolmak değil; sadece kendini dinlemeye alışıp, başkalarının sesine sağır kalmak.
Oysa felsefenin kadim sorusu olan “Ben kimim?” sorusu bile, aslında “Başkalarının dünyasında kendimi nasıl görüyorum?” sorusuyla tamamlanır. Varlık, yalnızca bilinçte değil, ilişki içindedir. Bir dostun yüzündeki tebessümde, bir yabancının bakışındaki tanıdıklıkta, bir cümlede yankılanan anlamda…
Unutmamak gerekir ki içimiz, dışımızla tamamlanır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder